Er zijn momenten geweest, zeker in het begin, dat ik niet zo goed wist wat me overkwam. Ik was net verhuisd; mijn nieuwe leven begon aan de andere kant van Nederland, ik was er vaak geweest, had er vaak rondgewandeld, langs straten gelopen, regen gevoeld, mensen gesproken, winkels bezocht. Op het moment dat ik, zeker in het begin, weer in mijn oude stad stond, letterlijk, leek die andere stad, ver weg, niet te bestaan. Alsof tijd leek stil te staan, maar ook weer niet helemaal.

‘De opvatting van tijd als absolute tijd, dat wil zeggen dat er een onafhankelijk van ons bestaande tijd is waarbinnen de gebeurtenissen zich afspelen, kan men afzetten tegen het idee van een subjectieve tijdsopvatting. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen drie tijden: verleden, heden en toekomst. Het heden is er wel, maar heeft geen afmeting. Het verleden en de toekomst bestaan niet werkelijk. Het verleden ligt in de werkelijkheid van het geheugen, het heden in de werkelijkheid van de directe aanschouwing en de toekomst in de werkelijkheid van het vooruitdenken, van de verwachting.’ — Frans van der Kolff.

Vorige week kwam dit onderwerp toevallig ter sprake tijdens een etentje. Naast mij zat iemand die vanuit Berlijn naar Nederland verhuisd was. Ik vertelde haar over mijn ervaringen sinds ik zelf verhuisd was, weliswaar binnen Nederlandse grenzen, maar tot mijn verbazing ervaarde zij soms dezelfde dingen. Wat ook bizar was dat als ik terug was in mijn oude woonplaats ik ineens niet goed meer kon voelen dat ik elders een thuis had. Opeens was het zo dat ik daar was en dat was het. alsof niets meer bestond daarbuiten, of wat ik weer had opgebouwd. Tijd was in die gevallen een heel vreemd en uitgerekt begrip. Alsof je tijd kon vastzetten maar ook kon verlengen. Zou verleden, heden en toekomst echt in elkaar kunnen overvloeien? Maar hoe dan? Was er ook een wetenschappelijk antwoord?

‘Ik ken het gevoel wel. Tijd is een verstandsdenken. Beleving van tijd is eigenlijk zelden hetzelfde. Je kunt in een uur het gevoel hebben dat er pas een paar minuten voorbij zijn, maar je kunt in een minuut ook het gevoel hebben dat er geen eind aan komt.
Als het aankomt op paranormale waarneming denk ik dat tijd helemaal niet exact te kaderen valt en we een beleving hebben die los staat van ons aardse denken. Daarom denk ik ook dat, als we die twee met elkaar vermengen – en dat doen we op sommige momenten – we even in de war kunnen raken qua gevoelsbeleving, tijd en plaatsbepaling. Ik heb wel eens gedacht dat ik dement was op het moment dat ik terug naar huis moest en even niet wist waar dat was of ik het thuisgevoel van een vroegere plek voor de geest haalde terwijl ik daar allang niet meer woonde. Het zijn maar fracties. We schakelen al snel weer om zodra we merken dat er iets niet klopt en beginnen dan aan ons relativeringsvermogen te twijfelen. Ik geloof dat alles nu is en dat we vanuit die gedachte een totaal andere ordening kunnen hebben dan die we met onze ratio bepalen. In die zin is het mogelijk op verschillende momenten in tijd die ‘nu’ ervaring te hebben terwijl die misschien allang achter ons ligt in ons lineare tijdsdenken. Die intuitie, dat voorgevoel is eigenlijk hetzelfde. Hoe kunnen we iets weten als het er nog niet ligt, nog niet op die bepaalde manier is geprojecteerd in tijd en ruimte.
Een plaats waar we dus gewoond hebben ligt nog steeds verankerd in ons nu gevoel en kunnen we te pas en te onpas oproepen, en zeker als we er nog sterk mee verbonden zijn. Onze beeldvorming van mensen dus ook. Sterker nog, ik sprak verleden week Hein van Dongen, o.a. parapsycholoog, die ervaringen had dat hij op twee plaatsen tegelijk was verschenen zonder dat hij dat wist. Het heeft een naam, kan er even niet opkomen. Ik hoor ook wel eens van mensen dat ze mij hebben zien lopen terwijl ik er helemaal niet was. Misschien kan het of misschien spelen onze hersenen een spel met wat wij waarnemen…’ — Elly van Wijnbergen.

(Het is ergens ook maar raar dat, zodra je het vliegtuig instapt en richting China vliegt, je met de tijd meereist. Een soort van toekomst. Maar zodra je richting Amerika vliegt je teruggaat in de tijd. Hier een video over Einstein’s relativeringstherorie.)

Ik ben altijd gefascineerd geweest door het begrip tijd. Als je niet met beide benen op de grond leeft, constant zweeft en met je gedachten ver weg bent, raak je de tijd kwijt. Als je tijd kwijt raakt, door dagdromen en nadenken, voelt het alsof tijd om je heen zweeft en jij bent ergens daar net buiten. Kun je uit de tijd stappen?

Waardoor ik nu alleen maar meer vragen heb. …