Mijn opa wilde er nooit over praten. Hij woonde en werkte in Rotterdam toen hij meegenomen werd (wel of niet door een razzia, dat is onbekend) naar een werkkamp in Duitsland. Zo eentje die de Duitsers hadden bedacht. Waar je jaren lang verwijderd was van je vrouw en familie. Omdat arbeid vrij maakte.
En het is al lang geleden, die oorlog, maar ik denk dat het goed is, en blijft, er stil bij te staan. Dat dit soort dingen niet meer mogen. Dat we met z’n allen waken voor gescheidenheid in mensheid; machtsverschillen. Of althans, de ene godsdienst is niet beter dan de ander. Jij bent niet beter dan mijn buren. De buren zijn niet beter dan mij.
Als ik de beelden op televisie voorbij zie gaan; zwartwit beelden van mensen in jassen met sterren erop, treinen volgeladen met mensen die tegen elkaar geplakt zitten als vee, dan lijkt het bijna fictie. En juist omdat het bijna fictie lijkt, is het goed elk jaar te herdenken. Het is onmenselijk wat wij elkaar durven aandoen. Uit naam van een religie, overtuiging of waanzin.
I was in Galveston Bay, on the Texas coast, last weekend. This beach town on the Gulf of Mexico, with leaping dolphins, laughing sea gulls, and fishing piers seems a million miles away from the 1941-1945 world war. Yet I saw a book about how U-boats came into the bay at Galveston , and sunk some 40 merchant vessels during a 2 year span, until naval defenses were put in place.
I read about the blitzkriegs and the rapid fall of so many countries. It is hard to imagine one moment living in a peaceful democracy and within weeks being subjected to a dictatorship of the worst sort.
In Galveston, a town of 50,000 on the coast, a war memorial sits in the center of town, with huge statues on a pedestal. The pedestal has a long column of names–men who went to fight the Nazi’s and did not come home. It all seems to long ago and far away–and yet for those young men, it was the life they knew, very immediately, and their lives ended in the living of it.