Liedje op zondag. Deel 49.

‘Music is so much more than a list. It’s a mood, it’s nostalgia,
it’s being transported to somewhere other than where you are.’
— scott*eric.

Come writers and critics who prophesize with your pen 
and keep your eyes wide, the chance won’t come again

Come mothers and fathers
Throughout the land
And don’t criticize
What you can’t understand

Meer Liedjes op zondag vind je hier. (Dit is een onderdeel van het boek Opkrabbelen.)

Waarom eet je taart het liefst in gezelschap?

Waarom eet je taart het liefst in gezelschap? Of eet je taart liever in je uppie? Misschien had ik deze vraag beter kunnen stellen aan de mensen van Heel Holland Bakt, hoewel we, de groep dus, geen van allen afgelopen vrijdag zelf taart hadden gebakken. Dat was ooit weleens gebeurd hoor, maar toen kwamen er heul veul mensen en was er dus heul veul taart. Maar waarom eet je taart het liefst in gezelschap en niet alleen?

“It could be argued that there is an element of entertainment in every pie, as every pie is inherently a surprise by virtue of its crust.” — Janet Clarkson. (Author of Pie.)

Daarom dus.

[Photo made by Nia.]

Wanneer je wel en niet mag rouwen want dat wordt ons verteld.

980 woorden.

Toen ik in de tram zat afgelopen donderdag zat een oudere vrouw naast me die met tranen in haar ogen vertelde dat ze ’s nachts niet meer sliep. De vliegtuigramp was haar teveel geworden. ‘Al die mensen, op vakantie, komen nooit meer terug.’ De andere vrouw een paar stoelen verderop zat nog steeds met haar hand voor haar mond in ongeloof te kijken wat er zich buiten afspeelde. Emoties liepen hoog op. Niet in blinde paniek maar in wanhopig verdriet. Ik was meer aangedaan door dit dan die man die met zijn vuurrode wang tegen het glas van een billboard geplakt stond en ingerekend werd door de politie. Heel even voelde ik medelijden met die man, ook al had ie even ervoor met een mes in de tram gezeten, zichtbaar voor iedereen, terwijl hij met bloed doorlopen ogen iedereen een onveilig gevoel had bezorgd. De emoties, of het nu kwam door herinneringen, triggers uit het verleden, de angst voor morgen of de massale rouw via tv en de (online) kranten, ze bestonden.

Zelf nam ik niet de trein naar Eindhoven of Schiphol om bloemen te leggen maar zat ik woensdagmiddag om vier uur even alleen buiten met mijn ogen dicht te luisteren naar de kerkklokken die verstomden. Even hoorde ik de buurman nog roepen maar gelukkig was het erna echt stil. Ik denk dat stilstaan soms best wel eens vaker mag, zeker in deze roerige tijden waarbij we hard werken en voorbij dreigen te gaan aan alles dat met gevoel samenhangt. Maar dat is mijn mening, niet persé die van Arnon Grunberg en Rob Wijnberg, zo las ik later. Rob Wijnberg kopt in:

‘De ongemakkelijke nationalisering van een catastrofe.’

Het bezorgt hem ongemak. Ik probeerde het net zo filosofisch en wetenschappelijk te benaderen als hij deed in zijn lange artikel. Wat was precies zijn ongemak? Het maakte me nieuwsgierig.

Het vervelende is dat sommige mensen alles zo (kapot?) relativeren dat gevoel weg ebt. Da’s een fijn middel (maniertje?) om naar de wereld te kijken met afstand. Als je enige afstand hebt voel je ook minder. Dat heeft zo zijn voordelen. Want wat doe je met al dat (overweldigende) gevoel dat je niet kunt plaatsen? Want zo werkt gevoel. Dat klopt ineens op je voordeur en terwijl je de voordeur opent stapt het al naar binnen. Daar heb je helemaal geen controle over (en is een cruciaal ding in ons mensenleven.)

Gevoel laat zich niet rationaliseren. Dat is misschien waar de filosoof en wetenschapper de meeste moeite mee heeft.’ (reactie bij de Correspondent.)

Ik voel me niet persé verbonden in deze rouw. Ik zou niet goed weten hoe die verbondenheid er is als ik (godzijdank) zelf geen mensen in mijn nabijheid verloren heb. Dat is een menselijk element hoe gradaties van gevoel en verbondenheid werkt.  Maar het neemt niet weg dat ik meeleef. Dat ik me kan inleven, zo goed en zo kwaad als het gaat, in het verdriet van deze nabestaanden. Hun geliefde, hun broer, zus, oom, tante, kinderen, buren, leerlingen, collega’s zijn met een knip met de vingers weggeblazen. Sprookje uit. Het surrealistische beeld van een prachtig zonnebloemenveld met een heldere blauwe lucht waar lichamen liggen is voor mij filmisch ver weg en tegelijkertijd komt juist dit beeld hard binnen. Ik kan me proberen in te leven in het gevoel dat er nabestaanden zijn die enorm verdriet hebben om de wetenschap dat ze hun geliefde, kind, broer, zus weer thuis willen hebben en dat juist de beelden van stokjes met witte lintjes en bodybags hun doet beseffen dat het niet zo is. Daarom was ik zwaar onder de indruk van wat er vervolgens gebeurde. Ze kwamen thuis. En werden allemaal hetzelfde behandeld. Niet alleen de Nederlanders. Iedereen. Niet alleen woensdag, ook donderdag en vrijdag en volgens mij zelfs vandaag. Dat was waardig. Met respect. Wat Nederland kon doen.

Is het misschien zo dat de dood gekke dingen doet met mensen? Dat de dood een hele grote sticker op iemand’s voorhoofd plakt met: ‘Zo, jij ligt eruit‘ en dat het gewoon echt ophoudt, ook met ademen, pleidooi houden, meningen verkondigen en doceren en dus niet meer bestaat? De gekte van de dood spreekt in levenloosheid en laat je zien dat je ontzettend nietig bent. Maar daar trek ik juist mijn lessen uit.

Ik kan alle boeken lezen, wetenschappelijke onderzoeken erbij pakken, alles vanaf een helikopterafstand bekijken maar dat neemt niet weg dat sommige mensen meeleven. En dat is niet erg. En ja, de een doet dat door vanuit Nijmegen de trein te pakken naar Hilversum om een roos neer te leggen daar waar de rouwauto’s langsrijden, en de ander zit thuis een blog te tikken. De een praat erover met de buurvrouw en de ander zwijgt.
En sommige mensen hekelen die massale rouw en da’s ook prima. Maar waar ik moeite mee heb is dat er dan met vingertjes gewezen wordt. (reactie bij de Correspondent.)

Het medicijn tegen de waan van de dag.‘ Dat lijkt al langer niet meer te kloppen. Iedereen doet mee met de nieuwswaardige nieuwtjes en wil dolgraag vanuit eigen visie overbrengen wat het is, niet is, moet zijn en kan worden.  (Ik ook. Daarom blog ik.) Dat de een dat een column noemt en de ander een ‘uitgediept artikel’ dat mag ook een naam en een reden hebben. En ik was ervoor om een dag van nationale rouw in te lassen. ‘Laat de handel maar even een dag stilliggen.’ Handel is rationaliteit, stilstaan en rouwen (hoe je dit ook voelt of niet voelt) is meeleven, althans proberen.

Ja, misschien zit niet iedereen te wachten op deze manier van massale rouw. Maar misschien zijn er ook families die daar juist heel veel steun uit halen. En als Arnon niet wil dat er om hem gerouwd wordt (‘Stay away from my bodybag‘) als hij ooit het loodje legt, dan heb ik daar respect voor. Ieder z’n ding.

Read in English here.

[Photo Grey Skies made by Caitlin ‘Caity’ Tobias under creative commons license.]