Ik zag een kort filmpje bij het Museum voor Communicatie over privacy. Een man met microfoon vraagt mensen in Den Haag op straat of zij voor geld hun privacygegevens willen vertellen. Het viel me op dat de oudere mensen er meestal intuinden. Ze noemden hun naam, achternaam, straat en huisnummer en als de interviewer heel brutaal was vroeg hij ook hun pincode. Gelukkig trapte men er toen niet langer meer in. Veel jongeren hadden best wel een twintigje over om hun foto’s te laten zien die op hun telefoon stonden afgebeeld.
Je wordt overal gefilmd. In liften, trams en straten. We voelen het niet, we zien het meestal niet maar je wordt overal gevolgd. Meestal zijn het zoveel beelden zodat niet alles bewaard zal blijven, maar mocht politie iets met beeldmateriaal willen dan krijgen zij toegang tot beeldmateriaal waar jij misschien ook op staat. Voor je het weet kan zo’n beeld ook bij Opsporing Verzocht belanden en moet jij jezelf verantwoorden, of je nu getuige bent of plotselinge verdachte.
Ik schrijf op een blog. Al jaren. Het is mijn persoonlijke blog waar ik mijn verhalen publiceer. Het is een Do It Yourself methode om te laten zien aan de wereld wat ik meemaak en waar ik over nadenk. Vooral waar ik me druk over maak en waar ik me professioneel mee bezig hou. Het is een divers beeld en toch vertel ik lang niet alles. Ik denk na over wat ik blog.
Transparantie is een populair woord. We willen met z’n allen transparant zijn zoals het ons uitkomt. Een bedrijf dat in een kwaad daglicht gesteld wordt via allerlei media zal zich willen indekken, of een ander beeld willen schetsen van het geheel. Je kunt koppig je kop in het zand steken en hopen dat het overwaait of je kunt roepen dat je het onbeschoft vindt en het achter gesloten deuren wil afhandelen. Maar beter is om ook de oplossing online uit te dragen. Dan zal je niet alleen je hachje redden maar ook te boek staan als het bedrijf dat transparant en serieus een klacht heeft aangepakt. Dat wil men tegenwoordig het liefst zien.
Vroeger stonden we met naam en telefoonnummer in een dikke telefoongids. We schoven de gordijnen dicht als we met vakantie gingen of kozen er juist voor om de gordijnen geopend te houden om net te doen alsof we thuis waren, maar ja, ‘s nachts dan …?
We bellen tegenwoordig in de trein en op een terrasje en bespreken liefdesverhalen, begrafenissen en we maken het uit met ons vriendje. We filmen dat we te hard rijden binnen de bebouwde kom en we pesten een leraar en nemen het op. We zijn meer open dan gesloten en het deert ons niet. Bovendien hebben we allemaal bonuskaarten die we gebruiken bij een supermarkt zodat de supermarkt deze informatie kan verhandelen met data-marketingbedrijven.
Kleine kinderen worden meer gefotografeerd dan ooit. We zijn trots en willen delen ook al denken we niet na over wat het kind zal vinden als het ouder is. Vaak maken we de beelden ook mooier dan ze in werkelijkheid zijn maar daar is televisie al veel eerder meer begonnen.
Ik word gevolgd, geregistreerd en ik word onderzocht. Ik moet van het CBS gegevens invullen anders krijg ik een boete, ik wordt geacht mijn OV Chip te gebruiken zodat een bepaald bedrijf weet waar ik heen ga en hoe vaak ik gebruik maak van openbaar vervoer en ik word vriendelijk verzocht mee te werken als getuige als ik wat gezien heb wat niet pluis is maar weet dat als er in de rechtbank door verdachte gegevens opgevraagd worden hij of zij ze ook krijgt en ik te vinden ben.
En dat is beangstigend. Het laat je nadenken en dat is alleen maar prima. Maar houden we het nog wel tegen?
Overigens was ik teleurgesteld over het nieuwe project van het museum voor communicatie. Het was blijkbaar onderdeel van een bestaande tentoonstelling over privacy waar ik al mee bekend was, terwijl de affiches opgeplakt in Den Haag de veronderstelling gaf dat het een nieuwe tentoonstelling was. Ik bekeek het filmpje en dacht dat het een soort inleiding was voor meer. Ik had best veel meer willen zien. Ik had ook willen zien wat de mooie en creatieve en maatschappelijke voordelen waren van deze nieuwe media. Want nog steeds leggen we heel veel nadruk op de negatieve klanken van sociale media. Er bestaan wel degelijk voorbeelden van levensveranderende momenten waarbij het gebruik van sociale media een belangrijke rol speelde. Er zijn ook voorbeelden te noemen waarom een bepaalde hierarchie vervaagd is tussen wie wel of niet beroemd wordt genoemd. Waarom willen we zoveel bang maken en waarschuwen en laten we niet zien waar mooie dingen zijn ontstaan of waar daadwerkelijk hulp geboden is?
[Dit gaat wellicht een voorzetje wezen voor iets nieuws. ...]