Ik ben een beetje in de war. De laatste tijd valt het me op, doordat ik bezig ben met schrijven over een fictief personage dat tijdelijk emotioneel in de war is, niet gek, en ik research moet doen en dus ook met hulpverleners praat, dat er veel berichten naar buiten komen over ‘verwarde mensen’. De ene verwarde mens steekt iemand in de trein overhoop en de andere verwarde mens schreeuwt moord en brand en nog een ander verward mens loopt over een spoor waardoor een trein voor onbepaalde tijd stilstaat. Wat is nou precies de verwarde mens en wanneer noemen we mensen verward? Ben je een verward mens of ben je iemand met verward gedrag?

(Deze blogpost bevat 1001 woorden.)

Jaren geleden werkte ik met een collega samen die meemaakte dat haar moeder langzaam maar zeker raar gedrag ging vertonen. Ze sliep slecht en was meer ‘s nachts actief dan overdag. Ook was ze soms uren zoek en moesten zij, haar vader en zussen, hun moeder gaan zoeken. Was haar moeder altijd zo? Nee. Ze was een vrolijke slimme vrouw maar ze was emotioneel stevig uit balans en sloeg er geen aandacht aan. Pas toen ze ‘s nachts met een keukenmes haar man dreigde aan te vallen en in een acute psychose bleek, werd ze geholpen.

Als er heel veel spanning ontstaat, mentaal en fysiek, kan het elastiekje knappen. De emmer loopt vol en loopt op den duur over. Een mens kan maar zoveel aan. De ene persoon kan meer hebben dan de ander, maar er zit geen eeuwige rek in een mens en de hoeveelheid trauma dat iemand oploopt. Het kan dus iedereen overkomen dat er teveel spanningen te verwerken zijn (verlies van dierbaren, huis, werk of door langdurige ziekte, ziekte van familie, financiële problemen en andere onverwachte gebeurtenissen die zich na elkaar of tegelijkertijd opstapelen.)

Nu merk ik dat ik moeite heb met de term verwarde persoon. Te pas en te onpas worden krantenkoppen volgeschreven met nieuwsberichten over verwarde personen. Verwardheid is namelijk geen eigenschap van mensen maar een oordeel over iemands gedrag en gedachten.
Laat ik even de term ‘verward’ opzoeken in het woordenboek:

Verwardheid: 1) Confusie 2) Ijlhoofdigheid 3) Onordelijkheid 4) Ongeregeldheid 5) Perplexiteit 6) Troebelheid 7) Verwarring 8) Wanorde

Toen ik de hartverscheurende verhalen aanhoorde van mijn collega destijds wist ik dat het iedereen kan overkomen. De lijn tussen stevig in balans en even uit balans is vrij dun. Er zijn verschillen tussen forensische psychiatrische aandoeningen en (tijdelijke) emotionele verwardheid. Er is een verschil tussen krankzinnigheid en ‘zenuwlijders’.

Politie moet handhaven en hoeft niet te begrijpen. Als zij een verward persoon aantreffen nemen zij actie om rust te creëren. Orde in de wanorde scheppen. Waarom iemand reageert zoals ie reageert is niet aan hun maar aan de zorgunit waar een verward persoon naartoe gebracht wordt. Maar we noemen mensen die ander (vreemd, raar) gedrag vertonen al snel verward. Ik heb daar moeite mee.

Krantenkoppen worden deze periode gevuld met verdachten van terroristische aanslagen of pogingen daartoe en worden ook als verward bestempeld. Maar sommige van deze mensen zijn perfect bij goede zinnen en handelen vanuit een heilige overtuiging dat zij er goed aan doen. Dat vinden wij absurd, idioot en krankzinnig, maar zo’n persoon kan heel goed bij z’n volle verstand opereren.
De man die aan het loket staat bij de belastingdienst en zich niet gehoord voelt en in razernij ontsteekt hoeft niet meteen bestempeld te worden als verward. De beste man kan door het systeem door de mangel gehaald zijn zoals zovelen en uit pure wanhoop en machteloosheid geen andere manier meer vinden. Dat heet niet verward maar razend van woede.

Verward is nog niet gek.

Wat zijn verwarde mensen? Zijn dat mensen die hard praten? Die vloeken op straat? Chaos scheppen in de orde? Zijn mensen in de politiek sowieso verward omdat zij te ver van de samenleving staan? Ben ik in de war als ik even mijn bril kwijt ben en later ook nog mijn tas of omdat ik de naam van mijn buurvrouw even niet meer weet te herinneren? Zijn mensen verward omdat ze in hartje zomer nog steeds in hun leren broek rondlopen?

Wikipedia zegt:

‘Verwardheid is een psychische gesteldheid (psyche: gevoelens en gedachten) waarbij iemand zich niet meer kan oriënteren. Ook de reactie op signalen van anderen en prikkels uit de omgeving is verstoord. Het wordt moeilijk om nog adequaat te reageren. Het gevolg hiervan is dat de persoon de controle over zichzelf en de situatie kwijtraakt.’ Bron: Wikipedia.

Ik vind het een fascinerend onderwerp omdat werkelijk iedereen in de war kan raken.

Pas geleden las ik ergens dat vele klachten die als psychisch worden aangemerkt niet psychisch zijn. Doordat wij voorgeprogrammeerd zouden zijn door de maatschappij en daardoor zwaar gefrustreerd raken krijgen we klachten. Woede ontstaat niet in je psyche, zit niet tussen je oren maar zit in je lijf. Als je kwaad wordt voel je dit ook in je lijf, niet in je hersenen. Wat ik wil aangeven is dat niet iedere verwarde persoon die buiten loopt en chaos creëert verward is in zijn hersenen.

De mens lijkt geschapen om altijd grip te willen hebben en houden op situaties, zeker als zij geen grip kennen of de grip uit de handen is geglipt en de controle weg is. We zijn ons hele leven bezig met controle en grip houden. Het heeft positieve eigenschappen als het gaat bijvoorbeeld om medicijnen ontwikkelen zodat we beter worden als we ziek zijn. Wetenschappers analyseren vraagstukken om van iets onbegrijpelijks iets begrijpelijk te maken.
Het is echter een gegeven dat we niet alles onder controle kunnen houden en dat we moeten leren omgaan met de ongrijpbaarheid van acceptatie.

Het woord verward lijkt wel een samenraapsel van onverklaarbare en onbegrijpelijke gedragingen van mensen dus bestempelen wij ze als verward. Maar niet elk verward persoon is ‘gek’ en daar gaat, met name de media, naar mijn idee snel de grens over.

Oververmoeid? Overbelast? Getraumatiseerd? Uitgedroogd? Hypo? Suicidaal? Of zelfs crimineel? Moeten we, de media vooral, niet andere woorden bedenken als we niet zo goed weten wat er gebeurt?

(Foto: pixabay.)

10 thoughts on “In de war van de verwarde mens.

  1. Verward heeft vele kanten zoals je schrijft. Goed dat je dit woord onder de aandacht brengt en daarmee de menselijke conditie in al haar vormen.

  2. Met ‘verward’ worden dus alle oorzaken van vreemd gedrag op een grote hoop gegooid (psychose, dementie, delier, etc.).
    En aangezien een journalist vaak ook niet meteen weet wat er aan de hand is, kan hij misschien toch het beste zo’n algemene term gebruiken.

  3. @joop: ik vind het aan de journalist om uit te zoeken wat er gebeurd is en daar dus de juiste woorden aan te koppelen. je geeft namelijk soms ook verkeerde signalen af door constant te praten over ‘verwarde mensen’.

  4. Ik vind het wel een mooi en vriendelijk verzamelwoord. Diagnose is nog niet gesteld, gaat niemand iets aan, en iemand is ook nog niet veroordeeld door de rechter of behandeld door een arts. Iemand heeft om onduidelijke reden -of zonder reden- chaos veroorzaakt of iets raars gedaan. Voorlopig noemen we dat ‘verward’. Punt.

  5. Fijn dat je hier je gedachten over verwoordde. Ook ik heb moeite met het gebruik van het containerbegrip ‘de verwarde mens’. Waarschijnlijk omdat ik het gebruik ervan als negatief ervaar. Het getuigt van hokjesgeest. Van het proberen weg te nemen van angsten voor zij die anders zijn bij de mensen die vinden dat zij gezond van geest zijn. Wij versus zij.

    Op mij komt het over als het bagatelliseren van een serieus probleem; een maatschappij die steeds meer geconfronteerd wordt met mensen die uit balans zijn. Mensen waarvoor geen plek in de maatschappij lijkt te zijn, maar die ook door de bezuinigingen binnen de GGZ aan hun lot overgelaten worden.

    Ondertussen wordt het begrip ‘de verwarde mens’ te vaak onterecht gebruikt. Als een misdadiger (of terrorist) volledig bij zinnen de gruwelijkste daden pleegt is maar al te makkelijk diegene gek te verklaren. Dat maakt de wereld weer lekker overzichtelijk en behapbaar. Sust het geweten en.verjaagt de angst. Helaas doet het daarmee ook alle mensen onrecht die kwetsbaar zijn en van de maatschappij zorg en aandacht verdienen.

  6. Verward is volgens mij niet hetzelfde als ‘gek’. Iemand met een te laag bloedsuikergehalte kan ook verward raken. En van sommige medicijnen, zoals morfine, kun je gaan hallucineren. Maar dat wil niet zeggen dat je gek bent.
    Welke term moet een journalist dan gebruiken?
    Of misschien is het beter als ze gewoon het gedrag beschrijven zonder daar een label aan te hangen.

  7. @Aleid, Joop:
    De laatste zin zegt het: ‘misschien is het beter als ze gewoon het gedrag beschrijven zonder daar een label aan te hangen.’
    Als iemand opgepakt wordt kan en mag een journalist niets zeggen over de gesteldheid van deze persoon, hij is nl geen arts.

  8. @Karin:
    Ja, stel je voor dat iemand ten onrechte gek wordt verklaard. Dat zou heel schadelijk zijn voor de betreffende persoon.
    Toch is het stellen van een medische diagnose niet voorbehouden aan artsen. De KNMG (beroepsvereniging voor medici) had de minister wel verzocht om het te laten opnemen als voorbehouden handeling in de wet BIG, maar dat is niet gebeurd. Heel vreemd eigenlijk. Het stellen van een verkeerde diagnose kan immers verstrekkende gevolgen hebben en is dus eigenlijk risicovol.

  9. Oh ja, wat ik nog vergeten was te zeggen: goede blogpost Karin. Zet aan tot nadenken. Het viel me ook al op dat er vaak werd gesproken over ‘verwarde’ mensen, maar ik stond daar verder niet bij stil.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Door de site te te blijven gebruiken, ga je akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten