De wortels van Hendrica.

Je wordt geboren in een bed thuis of in een ziekenhuisbed. Het is tegenwoordig modern om in het water geboren te worden. Je wordt geboren in het leven van andere mensen, je ouders. Soms zijn je ouders allebei aanwezig, soms niet. Je moeder is er altijd, zij geeft jou het leven.
Vroeger stierven de moeders weleens na een moeilijke bevalling, of kort erna. Het ligt eraan in welke tijd je werd geboren en hoe de leefregels waren hoe je opgroeide en het leven bewandelde.
In de twintigste eeuw in het katholieke Brabant was de positie van de vrouw anders dan nu. Je trad in het huwelijk als je zwanger was geraakt. Je had eigenlijk niet moeten liefkozen voor het huwelijk en de keren dat het ongevraagd was, daar werd al helemaal niet over gesproken.

Als de partner er niet meer was, het leger in, weggelopen of hij was al getrouwd, dan ging je naar een nonnenhuis om daar uit het zicht van de mensen te bevallen van een kind dat meestal meteen werd weggegeven aan ouders die geen kinderen konden krijgen. Je vlees en bloed kreeg een ander bestaan, ver weg van jou, en je zou niet meer praten over wat er was gebeurd. Er was schande en er was schaamte. Je hield je mond. Wat niet uitgesproken wordt is er niet.

Hendrica hield haar dochter. Ze beviel in het Magdalenahuis in Breda en bleef daarna nog langer om wellicht aan te sterken en om huisvesting te zoeken. Daarna ging ze met haar dochter terug naar Gilze Rijen, haar geboorteplaats en waar haar familie woonde. Haar dochter was een bastaardkind, een onwettige. Verwantschap niet traceerbaar. De vader een Nomen Nescio, een onbekende, uit beeld. Hij was voor altijd een schim die zijn dna in nakomelingen liet verankeren. Bruine ogen, in plaats van blauwe. ‘Van wie bende gij d’r ène?’ zou men destijds en nog steeds vragen. Men wilde vast weten waar deze dochter vandaan kwam. Beter vroeg men het achter ruggen en schouders. De tijd was ongemakkelijk en zwaar als je als vrouw je kind alleen opvoedde. Zij deed het. Uit liefde? Uit rechtvaardigheid? Er is een enorme bewondering vanuit mij ontstaan nu ik haar verhaal ken. Hendrica is mijn overgrootmoeder.

Het noodlot sloeg toe. Hendrica, die haar eigen moeder, Wilhelmina, op zevenjarige leeftijd moest missen, werd ziek. Ze stierf in 1924 in Gilze Rijen en liet haar achtjarige dochter achter.

Misschien wortelen we in de grond waar we vanaf de eerste stappen hebben gelopen en wortelen we in onze familiegeschiedenis en waar we aarden. …

Wil je mijn blog steunen met een kop koffie donatie? Ik doneer een kop koffie.

Wil je mijn blogstukjes in je mail ontvangen? Abonneer je dan hier.

Die ene streep ging mis.

Het was die ene streep. Die ging mis. Creativiteit is lef hebben, bedacht ik, en ik was er droevig van.

Ik had zonet mijn oude, onaffe, schilderij op de ezel gezet. Die cobalt blauwe met een gezicht van een donkere dame met haar ogen gesloten en een kaal hoofd. Ze had misschien gemillimeterd haar, het was in ieder geval kort. Met zeer slecht licht verfde ik het doek, jaren geleden, in mijn oude appartement, op een avond laat. De volgende dag bekeek ik het en besloot het zo te laten. Het was niet af, maar ik kon het niet afronden. Soms durf je niet meer.

Die ene streep kan een vorm, een lijn, een geheel maken of breken. Nu weet ik dat ik ook weer kan aanpassen en weghalen, maar dat haalt het ik-heb-het-dus-nu-verprutst gevoel niet weg. Was ik er maar nooit aangekomen, schoot door mijn hoofd. Ik moest afstand nemen, zette het doek weg, keek er niet meer naar, ging mijn kwasten schoonmaken en goot het vieze water weg.

Sommige amateurschilders schilderen de meest perfecte foto’s na. Het is exact hetzelfde, met een fenomenale precisie, een bijna fotokopie van het echte beeld waardoor de nadruk meer komt te liggen op precisiewerk in plaats van schilderen met gevoel. Naschilderen, nadoen is geen eigen werk maken waar gevoel in zit. Ik kan wel nadoen, maar dat vertik ik. Pas geleden zag ik in het MORE museum in Gorssel schilderijen van kunstenaars die een portret hadden geschilderd die er bijna als foto’s uitzagen. Anderen schilderijen weken daar, soms op extreme manier, vanaf. Ik wist waar mijn voorkeur lag.

Dus die ene streep, die net de verkeerde kleur had, haalde het gezicht helemaal uit de plooi die het juist moest hebben. Met een streep haal je soms de contouren zoals ze bedoeld zijn helemaal weg. Ik kon wel janken. Waarom zette ik die streep nou zo impulsief daar neer? Omdat ik dacht dat het wel kon? Dat ík het wel kon? Was ik stoer? Ik stond voor mijn doek en zuchtte.

Schilderen is risico nemen. Net als schrijven. Maar ik kan een verkeerde zin of een verkeerd woord zo wegpoetsen. Ik druk gewoon op de delete toets en hup! het is foetsie. En dan is er vaak (als ik erop let) een back up of een eerdere versie en kan ik het zo weer terugzetten.

De verf moest eerst weer drogen. Ik moest nog even kijken naar die lelijke streep, die streep die het oog te klein had gemaakt waardoor het gezicht niet klopte. Adem in, adem uit, dacht ik. Morgen verf ik er gewoon overheen. Red ik wat er te redden valt. Dan komt het weer goed.

Creativiteit is lef hebben. Het is risico nemen. Soms gok je mis. Soms red je wat er te redden valt maar is het niet meer wat het ooit was. Soms flikker je het schilderij weg. Soms creëer je opnieuw.

Iets maken is geen flauwekul.

Wil je mijn blog steunen met een kop koffie donatie? Ik doneer een kop koffie.

Wil je mijn blogstukjes in je mail ontvangen? Abonneer je dan hier.

Ruilhandel.

Er stonden twee meisjes voor de deur, wiebelend op de hakken van hun schoenen.
‘Ken jij mij nog?’ vroeg de ene.
‘Jazeker, je was vorige week aan het vertellen over je kat en jullie vakantie op de camping.’
Een week geleden was ik buiten wat aan het vegen toen ze met haar step voorbij reedt en even stopte.
Ze knikte heel ijverig alsof haar hoofd vastzat met een elastiek aan haar schouders.
Toen zag ik een mandje met spullen erin.
‘Wij willen met de hele buurt ruilen. De een geeft iets en dan mag je wat terugpakken. Wil je ook meedoen?’
Ik keek in de mand en ondertussen groef ik in mijn geheugen. Had ik leuke spullen liggen? Kleine spullen die zij interessant genoeg vonden? Of de buurt?
‘Ik kreeg gisteren van iemand uit de straat oorbellen!’ vertelde ze en hield haar haren weg zodat de twee zilveren knopjes zichtbaar waren.
‘Da’s een fijne ruil! Wat had jij geruild voor die oorbellen?’
Ze dacht even na.
‘Gekleurde veters.’
Ze zei het opeens vrij achteloos. Ze haalde nog net haar schouders niet op.
‘Willen jullie straks even terugkomen, anders. Ik moet even zoeken naar iets leuks om te ruilen.’
Ze besloten over een paar uur terug te keren.

Na een uur of twee ging de deurbel weer. Ik had gezocht en vond wat kralen om een ketting mee te maken, nagellak en een klein ongebruikt notitieboekje. Dat moest genoeg zijn.
Ze stonden weer wiebelend op de hakken van hun schoenen met hun mand in de deuropening. Nadat ik alles in de mand gestopt had keek de een mij afwachtend met opgetrokken wenkbrauwen aan.
‘Je mag nu ook iets uitkiezen!’
Oh ja, natuurlijk.
‘Wat hebben jullie allemaal?’
‘We hebben nog andere veters, een steen, pennen en stiften. Oh ja, en dit beeldje.’
Ze gaf een in plastic verpakt beeldje. Toen ik beter keek was het een boeddha beeldje. Een mini boeddha.
Ik was verkocht.
‘Neem ik die!’
Ze keek opeens heel blij. Ik was ook blij. De lachende dikbuik Boeddha leek te genieten van het leven. Hij zat in een prachtig lang gewaad te grijnzen met in zijn linkerhand een zakje, symbool voor geluk en welvaart. Met zijn rechterhand hield hij een soort staf vast. Deze staf staat symbool voor vertrouwen, goede balans en ondersteuning. Om zijn nek een malaketting als gebedssnoer, symbool voor welzijn. Eigenlijk was ik als een kind zo blij omdat het iets geheel onverwacht was. Iets ogenschijnlijk zo simpel; een buurkind aan de deur met een onschuldige ruilhandel, maar het bracht wel iets vrolijks teweeg.

Wil je mijn blog steunen met een kop koffie donatie? Ik doneer een kop koffie.

Wil je mijn blogstukjes in je mail ontvangen? Abonneer je dan hier.

Op zanderige grond hebben vele voetstappen gelopen.

De trein reed langs weilanden waar mijn oudoom misschien wel gelopen had. Toen ik op het station van Gilze en Rijen uitstapte en in de auto met mijn achternicht langs de oude huizen reed, voorbij de Hoofdstraat, langs een ijsboerderij, de hoek om richting haar woning, bedacht ik me dat ze misschien wel generaties terug hier wandelden met de kar of naar hun winkel liepen.
Op zanderige grond hebben vele voetstappen gelopen.

De oude foto’s werden bekeken. De grote strikken in het haar, de laarsschoenen. Mooi in pak; je dofte jezelf vroeger op voor een foto. Ze stonden voor de winkel die vader en moeder hadden. De een met donker haar, de ander met licht haar. En heel subtiel, in een grijns of een blik of een oogopslag, zag je soms herkenning. De verhalen kwamen ook op gang. Er was soms tragiek. Ze werkten hard, praatten niet en overleefden ziekte en gingen dood.
Het was bijzonder om met familie de verhalen te delen en het was mooi dat zoveel brieven, bidprentjes en andere schrijfsels bewaard waren gebleven. Hoe kon je anders de verhalen doorvertellen?

Nu de tijd langzaam gaat veranderen en de tijd speelt waren er nog meer foto’s en verhalen die ik misschien vroeger gehoord had maar niet meer kende. Of waren er foto’s en verhalen niet eerder verteld in mijn eigen familie. Ik merkte dat ik behoefte had om de verhalen en de foto’s weer te zien en om mijn moeder te laten praten. Haar jeugd, haar familie, haar geschiedenis. Mijn geschiedenis. Ik ga binnenkort met haar de fotoalbums bekijken. Tante Jo van mijn achternicht was ook de tante Jo van mijn moeder en zo zouden de dunne lijnen weer ergens gaan raken. En hoewel ik geen kinderen heb om de verhalen aan door te vertellen kan ik wel de verhalen verzamelen en bundelen. De namen in de stamboom worden steeds meer echte mensen. De mensen op de foto’s komen steeds meer tot leven. En door de verhalen te delen blijven ze bestaan.

Tussen de anekdotes en verhalen door aten we nog een worstenbroike. Het was goed.

Wil je mijn blog steunen met een kop koffie donatie? Ik doneer een kop koffie.

Wil je mijn blogstukjes in je mail ontvangen? Abonneer je dan hier.

Alsof je de zee in je lichaam hebt gestopt.

Lieve Q,

Maandag ga je naar de speciale basisschool. Naar school! Hoewel ik vind dat je de afgelopen jaren ook al naar school bent gegaan. Je werkte je elke ochtend helemaal uit de naad. Misschien moet ik het de sportschool noemen. Ik weet niet meer welke arts het zei maar die buikspieren van jou lijken op die van een echte sportman. Daar kan geen wasbordje tegenop.
Mama vertelde over je hartruis. Als je je oor op je rug legt hoor je het ruisen alsof je de zee in je lichaam hebt gestopt. Je leeft met een hartruis. ‘Als je hart het maar doet.’ zei ik.

En dan lees ik vandaag over een moeder die haar kwetsbare kind heeft moeten loslaten. Dat ging bij mij door merg en been. Ik zat in mijn werkkamer toen ik het las en staarde met tranen in mijn ogen naar buiten.
‘Wat moet je met de tijd als je geen sondevoeding en medicatie meer hoeft te maken?’ vroeg ze zich af.
‘Een pan soep dan maar.’

Ik dank de zon en de maan en de grassprietjes dat wij je zien opgroeien. En natuurlijk is het anders en niet zoals we het ons allemaal hadden voorgesteld. Als je moeder of vader wilt worden denk je niet na over hoe je leven eruitziet als je kind kwetsbaar het levenslicht ziet. Het leven is niet maakbaar. En ik ben me er zo van bewust dat op het moment dat ik jou via de sondevoeding een medicijn geef dit dus wel degelijk een medische handeling is; ik geef jou geen snoepje. Dat is de werkelijkheid. En toch doen we het. Natuurlijk!

We leven in een kwetsbare tijd. Vanmorgen zei de tandarts tegen mij, die alles weet van jou, doe je voorzichtig? Want zij neemt alle maatregelen rondom corona zeer serieus. We zouden niet willen dat je papa en mama ziek worden zodat ze niet voor je kunnen zorgen. We willen ook niet dat jij ziek wordt. We kunnen jou helemaal niet missen.

lieve Q, als je maandag naar school gaat, geniet ervan! Zoek nieuwe vriendjes op, lach hard en veel en heb het naar je zin! En dan ga ik je snel videobellen om te vragen hoe het was!

Lees hier alle brieven aan Q.

Wil je mijn blog steunen met een kop koffie donatie? Ik doneer een kop koffie.

Wil je mijn blogstukjes in je mail ontvangen? Abonneer je dan hier.